SOSYOLOJİ

Kitabın Ortası 11: Toplumsal Yapı Araştırmaları (Behice Boran) Gerçekleşti!

15.11.2022

Mahmut Hakkı Akın, konuşmasına öncelikle Behice Boran’ın biyografisinden ve değerlendirmesini yapacağı “Toplumsal Yapı Araştırmaları” kitabının içeriğinden bahsederek kısa bir giriş yaptı. Daha sonra Boran’ın kitaptaki metodolojik yaklaşımının teorik anlamda Marksist, ampirik verileri değerlendirme ve analiz aşamasında ise işlevselci bir yaklaşımın öne çıktığına dikkat çekti. Bu anlamda Akın, sıklıkla Behice Boran’ın Marksist olarak tanımlanmasının nedeninin yaptığı araştırmalardan daha çok siyasi bir figür olmasıyla ve ekonominin belirleyiciliğine yaptığı vurguyla ilişkili olduğunu belirtti. 

Toplumsal Yapı Araştırmaları'nın Manisa’da bulunan 8 ova ve 5 dağ köyünün incelenmesini içeren bir kitap olduğunu belirten Akın, Boran’ın bu eserinin önemli bir köy monografisi özelliği taşıdığını vurguladı. Nitekim Akın, Amerika’da o dönem köy monografilerinde dikkat çeken unsurlardan biri olan ölçülebilir veriye ulaşma hassasiyetinin Boran’ın eserinde de görüldüğünü ve bunun nedenini Boran’ın Amerika’da aldığı eğitimden kaynaklanabileceğini belirtti. Bu bağlamda kitapta özellikle demografik özelliklere (ölüm oranları, cinsiyet dağılımı vb) ilişkin oldukça detaylı bilgilerin yer aldığını, Boran’ın çocukların nüfusa düzensiz kayıtlarına kadar verileri topladığını ve haritalandırıldığını vurguladı. 

Akın, Boran’ın kitapta dağ köyleri ve ova köylerini ekonomik, mekânsal ve sosyal boyutlarıyla değerlendirerek bir karşılaşma yaptığını ve farklılıklar üzerinden toplumsal değişimi okuyup analiz ettiğini açıkladı. Akın, Boran’ın dikkat çektiği farklılıkların; ova köylerinde kasap olmaması ama kahvehanelerin bulunması, dağ köylerinde mahremiyet alanı zayıflığı söz konusuyken ova köylerinde mahremiyet alanlarının bulunması gibi birçok noktaya değinildiğini belirtti. Bunun sebebini Boran, ova köylerinin şehirle kurduğu etkileşimin daha fazla olmasıyla ilişkilendirilmişti.

Akın, Boran’ın kitap sonucunda dağ köylerinde iş bölümünün henüz çok gelişmemiş bir yapıya sahip olduğunu ova köylerinde ise iş bölümünün nispeten daha fazla geliştiğini bu nedenle ova köylerinin toplumsal değişime daha fazla açık olduğu yönünde bir analiz sunduğunu söyledi. Ayrıca kitapta Boran’ın yapı kavramına vurgu yaptığını ancak özellikle toplumsal işlevlerin nasıl farklılaştığını ve değiştiğini anlamaya çalıştığını vurguladı. Akın, Boran’ın yaptığı bu saha araştırması sürecinde zihniyete dair sosyolojik analizlere yer vermemesine dikkat çekerek bunun teorik üslubunun bir neticesi olabileceğine dikkat çekti.

Doğrudan katılımın yanı sıra online katılımın da sağlanmış olduğu etkinlik, soru-cevap faslının ardından sonlandırıldı.